Onderzoek laat zien dat de kosten door verzuim door overgangsklachten behoorlijk kunnen oplopen. En het komt vaker voor dan je denkt. Een investering in een effectieve aanpak is dan al snel terugverdiend.
Cijfers overgangsklachten op het werk
Op dit moment zijn in Nederland ongeveer 1,8 miljoen vrouwen in de overgang. 80% van hen heeft overgangsklachten, 33% zelfs zoveel dat het hun dagelijks leven beïnvloedt. De overgang kan al starten vanaf halverwege de 40 en duurt gemiddeld 7 tot soms wel 15 jaar. Toch weten we er onvoldoende van en lijkt het nog altijd een taboe, ook op het werk. Met als resultaat dat overgangsklachten niet tijdig worden (h)erkent en onvoldoende worden behandeld. Waardoor 1 op de 3 vrouwen regelmatig verzuimt en meer dan driekwart van de vrouwen met klachten aangeeft moeite te hebben om aan de eisen van het werk te voldoen. Ook zien we dat 20% van de vrouwen in deze fase minder uren gaat werken of zelfs stopt.
Ziekteverzuim
- Ziekteverzuim bij vrouwen tussen de 45 en 55 jaar is hoger dan bij mannen. Respectievelijk 5,0% ten opzichte van 3,8% bij mannen.
- Ook is de verzuimfrequentie hoger en de verzuimduur langer: gemiddeld 7,7 dagen voor mannen en 8,2 dagen voor vrouwen in deze leeftijdscategorie.
(Cijfers CBS, ziekteverzuim volgens werknemers naar leeftijd en geslacht 2013) - Ongeveer 34% van dit verzuim is gerelateerd aan de overgang.
(Geukes M, van Aalst MP, Robroek SJW, Laven JSE, Oosterhof H. The impact of menopause on work ability in women with severe menopausal symptoms)
Kosten
Gemiddeld kost een ziektedag (bij modaal inkomen) € 260.
Totale kosten van verzuim door vrouwen in de leeftijdscategorie 44-55 jaar gerelateerd aan de overgang is naar schatting € 654 miljoen per jaar in Nederland in 2019.
Dat is exclusief het productiviteitsverlies van 11-12%.
(Kleinman et al. Journal of Occupational and Environmental Medicine 2013).
Meer weten?
- Bekijk een overzicht van wetenschappelijke publicaties over de overgang en werk.
Wil je meteen aan de slag met de duurzame inzetbaarheid van vrouwelijke werknemers in de overgang? Hier vind je ons simpele stappenplan waarmee je direct verschil maakt.
Informatie
Meer weten over de overgang, overgangsklachten en hoe je ze kunt herkennen, maakt een wereld van verschil. Zoals Johan Kruijf het zei: “Je gaat het pas zien, als je het doorhebt.” In de kennisbank van Stichting Vuurvrouw vind je alle informatie over de overgang die je nodig hebt.
Open en veilige cultuur
Een open cultuur, waarin het veilig is om over het onderwerp te praten, is een belangrijke stap. Moedig collega’s aan met elkaar in gesprek te gaan. Geef als het kan daarin het goede voorbeeld. Een open en veilige cultuur is belangrijk voor inclusiviteit.
Zorg voor steun vanuit de directie
Het is belangrijk dat een aanpak van de overgang op de werkvloer steun heeft, ook van de directie. Het is extra ondersteunend als ze daarbij eigen ervaringen willen delen.
Organiseer trainingen
Trainingen zijn een laagdrempelige en effectieve manier om meer kennis over de overgang op te doen, en te leren hoe je jouw collega’s het best kunt steunen.
Ondersteun leidinggevenden
Ook leidinggevenden hebben meer informatie nodig over het onderwerp en hebben soms behoefte aan extra kennis over hoe ze de overgang bespreekbaar kunnen maken. Het is belangrijk dat ze inzicht hebben in welke maatregelen vrouwen kunnen helpen die last hebben van overgangsklachten.
Communiceer
Communiceer over de aanpak. Vertel waarom je als werkgever hiervoor kiest en wat je gaat bieden. Maak ook duidelijk wat je van je werknemers verwacht en waar ze terecht kunnen voor meer informatie. Lees meer over de rol van communicatie bij de aanpak van overgangsklachten op het werk.
Kijk naar bredere steun
Dit is afhankelijk van je organisatie. Heb je een HR-specialist of vertrouwenspersoon? Schakel ook de arbodienst in en vraag of de bedrijfsarts aandacht wil besteden aan de overgang tijdens een spreekuur of een Preventief Medisch Onderzoek (PMO).
Leer van andere organisaties
Doe inspiratie op en lees hoe andere bedrijven en organisaties de overgang op het werk aanpakken. Lees bijvoorbeeld de ervaringen van de IND, en het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.
Verander laagdrempelig praktische zaken
Op een laagdrempelige manier zijn praktische zaken zo in te richten dat vrouwen in de overgang zich meer gesteund voelen op het werk. Bekijk de tips in dit artikel (alleen voor abonnees).
Neem een abonnement op Vuurvrouw Werkt
Wil je toegang tot exclusieve informatie voor iedereen binnen een organisatie die bezig is met duurzame inzetbaarheid, verzuim, vitaliteit rond de overgang? Neem een abonnement op Vuurvrouw Werkt!
De Gids Overgang & Werk is een praktische handleiding om aan de slag te gaan met het herkennen, bespreekbaar maken en aanpakken van de invloed van de overgang op de werkvloer.
Uitdagingen werk en overgang combineren
In Nederland zijn meer dan 1,8 miljoen werkende vrouwen ouder dan 45 jaar. Zij vallen in de leeftijdscategorie waarin de overgang vaak een rol speelt. Dat betekent dat de kans groot is dat vrouwen binnen jouw organisatie ook te maken hebben met de uitdagingen van het combineren van werk en overgang.
Kennisgebrek rond overgangsklachten
Toch ontbreekt in veel organisaties de kennis over de overgang en overgangsgerelateerde klachten. We zijn ons onvoldoende bewust van de invloed van de overgang op de productiviteit, het arbeidsvermogen en de werkervaring van vrouwen.
Gids Overgang & Werk
In deze gids komen de volgende onderwerpen aan de orde:
- Wat elke leidinggevende moet weten over de overgang.
- De invloed van overgangsklachten op de werkvloer.
- Maak het bespreekbaar.
- Handvatten voor een effectieve aanpak.
De helft van de werkende bevolking bestaat uit vrouwen. In Nederland bevinden ongeveer 1,8 miljoen vrouwen (2026) zich in de levensfase waarin de overgang een rol speelt. Ongeveer 80% van hen ervaart overgangsgerelateerde klachten. Voor een deel van deze werkenden hebben deze klachten invloed op het werkvermogen. Dat kan leiden tot verminderde inzetbaarheid of verzuim. Bedrijfsartsen spelen hierin een belangrijke rol. Daarom maakte de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) een Richtlijn Overgang en Werk speciaal voor bedrijfsartsen.
Bedrijfsartsen
Bedrijfsartsen bieden goede begeleiding en deskundig advies op de werkvloer. Zij kunnen werknemers preventief begeleiden bij overgangsklachten en organisaties adviseren over een werkomgeving die rekening houdt met deze levensfase. Vanuit Vuurvrouw Werkt zien we hoe belangrijk deze samenwerking is om duurzame inzetbaarheid van vrouwen te ondersteunen.
NVAB-richtlijn als handvat voor bedrijfsartsen
De NVAB-richtlijn Overgang en Werk biedt bedrijfsartsen praktische ondersteuning bij hun werk. De richtlijn bevat aanbevelingen voor het begeleiden van werkenden met overgangsklachten en voor het adviseren van organisaties over passend beleid en werkomstandigheden.
De richtlijn helpt bedrijfsartsen onder andere bij:
- het adviseren van organisaties over preventie van functioneringsproblemen door de overgang
- het analyseren van de invloed van arbeidsomstandigheden op overgangsklachten
- het begeleiden van werkenden met overgangsklachten en verminderd werkfunctioneren
Meer lezen
- Bekijk het achtergronddocument bij de Richtlijn Overgang en Werk
- Lees meer over het thema Overgang en werk op de website van de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
- Bekijk het Standpunt Overgang en Werk van de NVAB
Stichting van de Arbeid bracht in november 2023 de Handreiking ‘De overgang en werk’ uit. Om werkenden in de overgang duurzaam inzetbaar te houden. De handreiking is opgesteld samen met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Elke vrouw
De overgang: een belangrijk en vaak onbesproken onderwerp in de maatschappij en op de werkvloer. Elke vrouw krijgt te maken met de overgang en veel van hen ervaren fysieke en mentale klachten tijdens de overgangsperiode. Ruim 1 op de 3 vrouwen in de overgang geeft aan dat zij door hun klachten hun werk minder goed kunnen doen. Van deze groep bespreekt minder dan de helft de klachten op het werk (bron: RIVM). Er is weinig aandacht voor de overgang op de werkvloer. Dit komt door de maatschappelijke onbekendheid met de gevolgen van de overgang, of er rust een taboe op het bespreken ervan. Werknemers voelen zich hierdoor niet altijd gesteund en werkgevers kunnen geen passende maatregelen treffen.
Ziekteverzuim & uitval voorkomen
Met deze handreiking wil de Stichting van de Arbeid:
- een bijdrage leveren aan het doorbreken van het taboe;
- werkgevers en werknemers handvatten bieden om de overgang bespreekbaar te maken;
- handvatten bieden om te zorgen voor een inclusieve en gezonde werkomgeving.
De handreiking bevat praktische tips en informatie voor werkgevers en werknemers om de overgang op de werkvloer te herkennen, te bespreken en ermee om te gaan. Daar heeft iedereen op de werkvloer baat bij. Ziekteverzuim of uitval kan worden voorkomen door de overgang bespreekbaar te maken en mogelijke aanpassingen te doen. Bovendien past het binnen goed werkgeverschap om oog te hebben voor dit onderwerp. Als werkgever maak je je aantrekkelijk en zet je hiermee in op het aantrekken én behouden van talent.
In Nederland waren in 2021 ongeveer 1,6 miljoen vrouwen in de levensfase waar overgangsklachten een grote rol spelen. Iedere vrouw heeft recht op een goede kwaliteit van leven, werk en zorg tijdens de overgang. Dit standpunt is opgesteld namens de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB) en de Dutch Menopause Society (DMS).
De NVAB wil:
- De werkvloer overgangsvriendelijker maken.
- Het welzijn en de gezondheid van vrouwen in deze leeftijdsfase verhogen.
- Belemmering van werk door overgangsklachten zoveel mogelijk helpen beperken.
Zorgprofessionals, beleidsbepalers en werkgevers moeten zorgdragen voor een open, veilige en inclusieve werkvloer met betrekking tot de overgang. De bedrijfsarts is de aangewezen zorgprofessional om het voortouw te nemen in preventie van gezondheidsschade door de overgang.
Goede kwaliteit van leven
Iedere vrouw heeft recht op een goede kwaliteit van leven, werk en zorg tijdens de overgang. De helft van de totale werkpopulatie bestaat uit vrouwen. Voor werkgevers en werknemers is het van groot belang om vrouwen tijdens de overgang te behouden voor arbeid. Werk is belangrijk voor kwaliteit van leven en het behoud van onze welvaart.
Open, inclusief en ondersteunend klimaat
Alle maatregelen om vrouwen te behouden voor werk zouden gericht moeten zijn op het creëren van een open, inclusief en ondersteunend klimaat. Ook rond overgangsklachten op de werkvloer. Daarvoor zou een werkgever programma’s moeten ontwikkelen om dit te bereiken. Zorgprofessionals binnen bedrijven moeten overgangsklachten herkennen en erkennen als oorzaak van verminderd vermogen tot werken en ziekteverzuim. Dit kan alleen bereikt worden met een integrale aanpak. Hulp nodig bij een integrale aanpak op maat? Vuurvrouw Werkt helpt werkgevers met trainingen of een compleet jaarprogramma op maat, op weg naar een menopauzevriendelijke organisatie.
Lees meer over het Standpunt Overgang en werk op de website van de NVAB.